ЦИФРОВІ ІННОВАЦІЇ У МОВНІЙ ПІДГОТОВЦІ ВІЙСЬКОВИХ ФАХІВЦІВ: ОГЛЯД РЕЗУЛЬТАТІВ ВПРОВАДЖЕННЯ ТА ПЕРСПЕКТИВ
DOI:
https://doi.org/10.33099/2617-1783/2025-52/209-231Ключові слова:
мовна підготовка; STANAG 6001; цифрові інновації; комп’ютерно підтримуване навчання мови; технологічно збагачене вивчення мови; мобільно підтримуване вивчення мови; імерсивні технології навчання; комп’ютерне адаптивне мовне тестування.Анотація
Стаття подає структурований наративний огляд цифрових інновацій у мовній підготовці військових фахівців за 2010-2025 роки з акцентом на досягнення рівнів, визначених стандартом НАТО STANAG 6001. Огляд охоплює рецензовані дослідження та інституційні матеріали; метааналіз не проводився через суттєву різнорідність дизайнів, вибірок і показників. Визначено, що найпослідовніші позитивні ефекти демонструють змішані моделі навчання, у яких системи управління навчанням поєднуються із завданнєво орієнтованим і змістово-мовно інтегрованим дизайном, тьюторським супроводом і регулярним формувальним оцінюванням. За результатами комп’ютерно-підтримуваного навчання іноземної мови військовослужбовців зафіксовано вимірювані прирости за показниками, узгодженими із Загальноєвропейськими рекомендаціями з мовної освіти та стандартом НАТО STANAG 6001, а також високу прийнятність такого формату навчання для слухачів за умов обмеженого часу й службового навантаження. Український контекст загалом віддзеркалює світові тенденції: поширюються змішані й мобільно підтримувані формати, електронні підручники та професійно орієнтовані ресурси; фіксуються прирости за непрямими показниками й висока здійсненність, але зберігаються інфраструктурні обмеження, нерівномірність стартових рівнів і часткове охоплення продуктивних умінь. Рекомендовано інституціоналізувати контур «моніторинг у системах управління навчанням → проміжне стандартизоване оцінювання (зокрема комп’ютерне адаптивне) → підсумкове тестування за стандартом НАТО STANAG 6001», уніфікувати цифрові процедури мовного тестування, насамперед для продуктивних видів мовленнєвої діяльності – говоріння і письма, проводити багатоцентрові дослідження з дотриманням етичних і психометричних вимог та зберігати пріоритет освітніх цілей над технологіями.
Посилання
Каталог військово-професійних компетентностей військових фахівців офіцерського, сержантського та старшинського складу : затв. Начальником Генерального штабу Збройних Сил України 04.04.2025. Київ : Генеральний штаб Збройних Сил України, 2025.
Нанівська Л., Крищук Б. Формування іншомовної компетентності в майбутніх офіцерів сухопутних військ засобами інформаційно-комунікаційних технологій. Педагогічні науки: теорія, історія, інноваційні технології. 2022. № 5 (119). С. 204–216. DOI:
https://doi.org/10.24139/2312‐5993/2022.05/204‐216
Нанівський Р. А., Пащук Ю. М. Інноваційні навчальні технології у мовній підготовці курсантів: адаптація до сучасних викликів. Науковий часопис Українського державного університету імені Михайла Драгоманова. Серія 5. Педагогічні науки: реалії
та перспективи. 2025. № 103. С. 88–93. DOI: https://doi.org/10.31392/UDU-nc.series5.2025.103.17
Пащук Ю. М., Каменцев Д. С., Пасічник С. М., Сергієнко Т. М. Щодо проблем навчання англійської мови курсантів вищих військових навчальних закладів. Науковий часопис НПУ імені М. П. Драгоманова. Серія 5. Педагогічні науки: реалії та перспективи.
№ 78. С. 173–177. DOI: https://doi.org/10.31392/NPU-nc.series5.2020.78.37 (дата звернення: 08.10.2025).
Про застосування англійської мови в Україні : Закон України від 04.06.2024 № 3760-IX : станом на 01.01.2025. URL: https://zakon.rada.gov.ua/go/3760-20 (дата звернення: 08.10.2025).
Про організацію підготовки офіцерського, сержантського і старшинського складу у вищих військових навчальних закладах, військових навчальних підрозділах закладів вищої освіти та закладах фахової передвищої військової освіти : наказ Міністерства
оборони України від 20.06.2024 № 405/нм. URL: https://mod.gov.ua/diyalnist/normativno-pravova-baza/nakaz-ministerstva-oboroni-ukraini-vid-20-06-2024-n-405-pro-organizatsiiu-pidgotovki-ofitserskogo-serzhantskogo-i-starshinskogo-skladu-u-vishchikh-viiskovikh-navchalnikh-zakladakh-viiskovikh-zakladiv (дата звернення: 08.10.2025).
Про переліки посад військовослужбовців офіцерського складу, сержантського і старшинського складу, кандидати на зайняття яких з числа військовослужбовців за контрактом зобов’язані володіти англійською мовою : постанова Кабінету Міністрів
України від 27.12.2024 № 1522. URL: https://zakon.rada.gov.ua/go/1522-2024-%D0%BF (дата звернення: 08.10.2025).
Ромашко О. І. Формування іншомовної компетентності курсантів немовних спеціальностей у вищих військових навчальних закладах України засобами інформаційно комунікаційних технологій : дис. доктора філософії : 011 – Освітні, педагогічні науки.
Львів, 2025. 242 с. URL: https://lnu.edu.ua/wp-content/uploads/2025/07/diss_Romashko.pdf (дата звернення: 08.10.2025).
Рябовол Л. Т. Система іншомовної підготовки у Збройних Силах України. Наукові записки. Серія: Педагогічні науки. 2024. № 216. С. 70–76. DOI: https://doi.org/10.36550/2415-7988-2024-1-216-70-76 (дата звернення: 08.10.2025).
ALLIES Web – Virtual Classroom – FAQs. National Defence and the Canadian Armed Forces. URL: https://armyapp.forces.gc.ca/VirtualClassroom/virtual-classroom-info-eng.aspx (дата звернення: 08.10.2025).
ATrainP-5. Language proficiency levels : Allied training publication. Ed. A, Ver. 2 ; чинний від 19.05.2016. Вид. офіц. NATO Standardization Office, 2016. URL: https://natobilc.org/wp-content/uploads/2024/11/ATrainP-5-EDA-V2-E.pdf (дата звернення:
10.2025).
Best Practices in STANAG 6001 Testing. NATO Bureau for International Language Coordination, 2025. URL: https://natobilc.org/wp-content/uploads/2025/08/Best_practices_in_stanag_6001_testing_august_2025-upd.pdf.pdf (дата звернення: 08.10.2025).
Brenner I. A. Student achievement indicators at Defense Language Institute Foreign Language Center : thesis. Monterey, CA : Naval Postgraduate School, 2021. URL: https://apps.dtic.mil/sti/trecms/pdf/AD1150437.pdf (дата звернення: 08.10.2025).
Chen X., Zou D., Xie H., Cheng G., Liu C. Effects of extended reality on language learning: a meta-analysis. Frontiers in Psychology. 2022. 13. Art. 1016519. DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1016519 (дата звернення: 08.10.2025).
Computer Adaptive Language Testing – CALT Project Update. DEEP Portal. 22.01.2024. URL: https://deepportal.hq.nato.int/eacademy/main-page/computer-adaptive-language-testing-calt-project-update/ (дата звернення: 08.10.2025).
DLIELC state-of-the-art labs give international students authentic experience. Joint Base San Antonio. 16.03.2021. URL: https://www.jbsa.mil/News/News/Article/2537891/dlielc-state-of-the-art-labs-give-international-students-authentic-experience/ (дата звернення: 08.10.2025).
DLIELC unveils new Aviation Language Training Center. 37th Training Wing. 06.11.2020. URL: https://www.37trw.af.mil/News/Article-Display/Article/2408764/dlielc-unveils-new-aviation-language-training-center/ (дата звернення: 08.10.2025).
DSCA 18-31: Minimum English Comprehension Level (ECL) for Students Entering Defense Language Institute English Language Center (DLIELC) (SAMM, Chapter 10) : policy memorandum, 30.08.2018. Defense Security Cooperation Agency. URL:
https://samm.dsca.mil/sites/default/files/DSCA%2018-31.pdf (дата звернення: 08.10.2025).
ETS Global and the French Ministry of Armed Forces – 10 years of collaboration for English-language certification. ETS Global. October
URL: https://www.etsglobal.org/fr/en/blog/news/french-ministry-armed-forces (дата звернення: 08.10.2025). 2022.
Federated Interoperability. Allied Command Transformation (ACT). URL: https://www.act.nato.int/activities/federated-interoperability/ (дата звернення: 08.10.2025).
Fuentes-Luque A., Campbell A. P. Using subtitling to improve military ESP listening comprehension: an experimental study. Ibérica. 2020. № 40. С. 245–266. URL: https://www.revistaiberica.org/index.php/iberica/article/view/66 (дата звернення: 08.10.2025).
Gawliczek P., Krykun V., Tarasenko N., Tyshchenko M., Shapran O. Computer adaptive language testing according to NATO STANAG 6001 requirements. Advanced Education. 2021. № 17. С. 19–26. DOI: https://doi.org/10.20535/2410-8286.225018 (дата звернення:
10.2025).
Helmut-Schmidt-Universität / Universität der Bundeswehr Hamburg. Studiengänge. Studium [Електронний ресурс]. URL: https://www.hsu-hh.de/studium/startseite/studiengaenge/ (дата звернення: 08.10.2025).
Hong Q. N., Fàbregues S., Bartlett G., Boardman F., Cargo M., Dagenais P., Gagnon M.-P., Griffiths F., Nicolau B., O’Cathain A., Rousseau M.-C., Vedel I., Pluye P. The Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT) version 2018 for information professionals and researchers. Education for Information. 2018. 34(4). P. 285–291. DOI: https://doi.org/10.3233/EFI-180221 (дата звернення: 08.10.2025).
Hopkins C. Language preparedness in the Zeitenwende Era: a Strategic Imperative for Global Peace and Understanding : презентація (BILC Annual Conference, Vienna, 13–16 May 2024). NATO Bureau for International Language Coordination (BILC), 2025. URL:
https://natobilc.org/wp-content/uploads/2025/01/Language-preparedness-in-the-Zeitenwende-era-A-strategic-imperative-.-Clayton-HOPKINS-USA.pdf (дата звернення: 08.10.2025).
Islamova O., Benkovska N., Shumovetska S., Bets Y., Bets I., Romanyshyn Y., Didenko O., Balendr A. Using Professionally-Oriented Electronic Educational Resources to Enhance Foreign Language Competence of Future Border Guard Officers. World Journal of
English Language. 2023. 13(8). P. 383–390. DOI: https://doi.org/10.5430/wjel.v13n8p383 (дата звернення: 08.10.2025).
Li J. J., Girven R. S., Griffin N. Meeting the language and culture training needs of U.S. Department of Defense personnel: An evaluation of the Language Training Center Program : research report RR-2555-OSD. Santa Monica, CA : RAND Corporation, 2019. DOI:
https://doi.org/10.7249/RR2555 (дата звернення: 08.10.2025).
Maiier N. V., Yukhymenko V. O. Mobile technologies in the development of professionally oriented English speech interaction competence in information systems and technology military students. Information Technologies and Learning Tools. 2022. 88(2). P. 115-
DOI: https://doi.org/10.33407/itlt.v88i2.4830 (дата звернення: 08.10.2025).
Merchant Z., Goetz E. T., Cifuentes L., Keeney-Kennicutt W., Davis T. J. Effectiveness of virtual reality-based instruction on students’ learning outcomes in K-12 and higher education: a meta-analysis. Computers & Education. 2014. 70. P. 29–40. DOI:
https://doi.org/10.1016/j.compedu.2013.07.033 (дата звернення: 08.10.2025).
Siegel A., Vance M., Nilsson D. Military English language education: a scoping review of 30 years of research. Innovation in Language Learning and Teaching. 2024. P. 1–19. DOI: https://doi.org/10.1080/17501229.2024.2370986 (дата звернення: 08.10.2025).
Skilleås H. K., Grande B. Language Lessons Learned? NATO Requirements and Norwegian Officer Cadets. Scandinavian Journal of Military Studies. 2024. 7(1). P. 1–12. DOI: https://doi.org/10.31374/sjms.221 (дата звернення: 08.10.2025).
Sovhar O. M. Using ICT to form foreign language communicative competence of future Armed Forces officers. Information Technologies and Learning Tools. 2021. 85(5). P. 259–269. DOI: https://doi.org/10.33407/itlt.v85i5.4442 (дата звернення: 08.10.2025).
Institute
Student Handbook : January 2023 ed. Joint Base San Antonio–Lackland, TX : Defense Language English Language Center, 2023. 31 p.
URL: https://www.dlielc.edu/prod/Student_HandbookJan23.pdf (дата звернення: 08.10.2025).
Yaremchuk I. A., Pochekalin I. M., Sychevskyi Y. O., Babich O. V., Lahodynskyi O. S. Implementation Peculiarities of the English Language Learning Electronic Textbook in the State Border Guard Service of Ukraine. Information Technologies and Learning Tools. 2019. 73(5). P. 67–85. DOI: https://doi.org/10.33407/itlt.v73i5.2555 (дата звернення: 08.10.2025).